خلاقیت در مدیریت

زمان مطالعه: ۳ دقیقه

خلاقیت در مدیریت علاوه بر جنبۀ شخصی آن که مربوط به هدایت و توسعۀ توانایی خلاق شخص مدیر است. متضمن دستاوردهای خلاق سازمان نیز هست. تفاوت یک مدیر خلاق با نویسنده، دانشمند یا پزشک خلاق این است که خلاقیت او تنها در کار فکری یا یدی شخص او متجلی نمی شود بلکه در کار سازمان و تمام افراد آن ظهور مییابد.

برای تعریف خلاقیت در مدیریت می توان از عرضۀ ایده نو، مفید و سازنده در سازمان استفاده کرد، با این تفاوت که این مقوله تنها جنبۀ شخصی و فردی ندارد.

بنابراین یک مدیر خلاق در سازمان جوی ایجاد می کند که هم خود و هم کارکنان دیگر به گونه ای خلاق فکر و عمل کنند. ایجاد این جو مستلزم فراهم کردن شرایطی است که کارکنان به تفکر بپردازند و برای تحقق این امر نیز باید به اندیشه ها و دیدگاهها فرصت داد تا بروز کنند. اگر افراد سازمان بدانند با عرضۀ نظریات جدید مورد حمایت و تشویق مدیران قرار می گیرند، برای تفکر بیش تر و همچنین ارائۀ طرح ها و ایده های ابتکاری و خلاق جهت پیشرفت کار سازمان تلاش خواهند کرد.

در یک بررسی دقیق و رسمی که در سطح ۴۵۳ شرکت تراز اول ژاپن در سال ۱۹۸۰ صورت گرفته است، نشان می دهد ۲۳ میلیون پیشنهاد از کارکنان این کارخانه ها دریافت شده که حدود دوسوم آن قابل اجرا، مفید و سازنده بوده است. بنابراین با ایجاد نظام مشارکتی، به منزلۀ یکی از راهکارهای مهم، می توان فضایی خلاق و پویا در سازمان به وجود آورد.

استفاده از ترکیب پرقدرت عناصر در مدیریت

مدیران برای رشد خلاقیت در سازمان خویش باید محل تقاطع عناصر خلاقیت را بیابند. اگر دانش تخصصی افراد سازمان، با انگیزه بالا برای کار و توانایی خلاق اندیشیدن نقطۀ اشتراکی بیابند در شکل و روشهای سازمان ها نوآوری و سرانجام موفقیت های چشمگیری به وجود خواهد آمد.

برای تقویت انگیزه کارکنان، راه های مختلفی وجود دارد اما مهمترین اصول در این زمینه هم سویی هدف هاست. اگر میان اهداف فردی و سازمانی همسویی به وجود آید و افراد سازمان تحقق اهداف خود را در گرو تحقق اهداف سازمان بیابند، انگیزه زیادی برای تفکر، کار و تلاش بیش تر به دست می آورند.

اگر مدیر برای تمامی کارکنان احترام لازم را قائل باشد، به آنها اعتماد کند و تا حد امکان، سازمان را بر مبنای خود کنترلی اداره نماید، افراد خود را جزئی از نظام مربوطه می دانند و در صدد خلاقیت و نوآوری در کار برمی آیند.

برای تحقق عنصر دیگر یعنی مهارت های مربوط به خلاقیت سازمان باید از ساختاری خلاق و پویا برخوردار باشد. در این ساختار باید از نظام کنترلی شدید پرهیز و در نتیجه امنیت شغلی ایجاد کرد. به این ترتیب افراد می توانند احساس خطر نموده و از چالش های تازه و مسائل پیچیده استقبال کنند و راه های آزمون نشده را بپیمایند، زیرا برای ایجاد خلاقیت در سازمان لازم است افراد قادر به کنار گذاشتن قواعد و چارچوب های ذهنی باشند و بتوانند ایده های متعدد و تازه ای عرضه کنند که لازمۀ این امر داشتن استقلال رأی است که مدیر می تواند مشوق آن باشد.

کارهای خلاق، مانند بسیاری از اختراعات و اکتشافات با نوعی حساسیت نسبت به موضوع که به دلیل وجود انگیزه ایجاد شده، شکل می گیرد. سپس با داشتن مهارتهای تخصصی، مسئله و اهداف آن تعریف می شود و کار ادامه می یابد و سرانجام اندیشه و کار خلاق زمانی به مرحلۀ نهایی ظهور می رسد که فرد قادر باشد خارج از قالب ها و روش های معمول دست به خطر بزند.

بدین ترتیب ملاحظه می شود که ترکیب این سه عنصر، منجر به تولید ایده ها و کارهای خلاق می شود. اگر در مدیریت نیز انگیزه لازم وجود داشته باشد، در برابر فرصتها حساسیت به وجود می آید تا از منابع مختلف برای شکل گیری برنامه های جدید نهایت استفاده به عمل آید.

دانش تخصصی در تعیین اهداف درازمدت و برنامه ریزی راهبردی، نقش اساسی دارد. آنگاه باید آماده خطر کردن شد و ایده های تازه ای عرضه کرد. عرضۀ ایده های بدیع از آن جهت با خطرپذیری همراه است که امکان شکست آنها همواره وجود دارد؛ اما نباید از آن ترسید.

فرایند خلاقیت در مدیریت

درباره فرایند خلاقیت، نظریات مختلفی عرضه شده است که به دو مورد آن اشاره کردیم. الگوی معروف حل خلاق مسائل اسبورن پارنز نیز می تواند در حل مسائل مدیریتی نقش مؤثری ایفا کند. این الگو شامل پنج مرحله است که عبارتند از:

حقیقت یابی : برای ایجاد آمادگی در تعریف مسئله باید به اطلاعات لازم درباره آن دست یافت. این مرحله را حقیقت یابی گویند .

مسئله یابی : در این مرحله مسئله یا مشکل تعریف می شود.

ایده یابی : برای مسئله راه حل های متعددی در نظر گرفته می شود.

راه حل یابی : از بین راه حل های مختلف، بهترین آنها انتخاب می شود.

پذیرش یابی : در این مرحله راه حل انتخاب شده اجرا می شود.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

7 + 9 =